85. Finna

Hún Finna vinkona mín dó að morgni nýársdags. Hún fæddist í febrúar 1913 og dó í janúar 2013 og var jörðuð síðastliðin laugardag.

Ég skrifaði minningargrein:

Það er afar misjafnt hversu langan tíma fólk fær hér á jörðunni. Þeir sem lengstan tíma fá hafa sitthvað séð og forréttindi eru að fá að kynnast slíku fólki og eignast það að vinum. Hún Finna var komin á tíræðisaldur þegar hún féllst á að kannski væri rétt að þiggja heimilishjálp. Það var nú samt held ég aðallega gert til að friða fjölskylduna. Ég var svo heppin að fá þetta verkefni. Hún var orðin heimakær og það gat varla heitið að ég hefði séð hana fyrr, en aðeins heyrt hennar getið eins og gengur í sveitinni. Mér skildist að þetta væri órög dugnaðarmanneskja sem ætti það til að láta ýmislegt flakka svona ef þannig stæði á spori. Ég var ofurlítið hikandi þegar ég gerði fyrst vart við mig á Knútsstöðum en fljótlega kom í ljós að þarna hitti ég vinkonu. Við áttum afar margt sameiginlegt og kom ákaflega vel saman. Hún lagði mun meiri áherslu á samveru og samvinnu en að sitja og stjórna öðrum og það var fróðlegt og skemmtilegt að vera með henni í verki hvort heldur það var við kleinugerð sem við stunduðum reglulega, saumaskap þegar við hvolfdum spariflík og endursaumuðum, viðgerð ljósakrónu, eða bara hvað sem okkur datt í hug að gera þyrfti. Við höfðum sama viðhorf til nýtingar og sóunar og miðluðum hvor annarri hugmyndum. Nú er ég til dæmis búin að útvega mér glerskál úr þvottavélarloki. Þegar ég sagði henni að ég væri að gera kerti úr vaxafgöngum lét hún mig hafa dálítin klump sem ég fór með heim og steypti úr kerti handa henni. Ég tók það svo með mér til hennar næst en þá tók hún á móti mér með þeim orðum að nú væri hún að drepast. Rósamál var jú ekki hennar stíll. Hún hafði samt ekkert við það að athuga að ég hringdi eftir aðstoð þó að hún hafi einhvern veginn ekki haft sig í það sjálf, var ekki dugleg að snúa fólki í kring um sig. Þennan dag urðum við samferða í sjúkrabíl til Húsavíkur og eftir það átti ég ekki erindi í heimilishjálp á Knútsstöðum. Ekki setið saman með prjóna yfir leiðarljósi eða í lönguvitleysu við eldhúsborðið. Árin hennar úti á sjúkrahúsi var ég ekkert nærri nógu dugleg að líta til hennar en alltaf var það gaman, mest gaman líklega þegar ég fór til hennar klædd peysufötum á þjóðhátíðardegi. Þær voru þá tvær saman á stofu og var helst eins og ég hefði fært þeim dýrindisgjöf.

Hún lá ekkert á því að þetta væri að verða komið gott enda væri hún orðin til lítils gagns. Síðast þegar ég kom til hennar hjálpuðumst við nú samt að við að leysa myndarlega garnflækju. Ég var farin að hallast að því að ég fengi að faðma hana á hundrað ára afmælinu en það verður víst ekki af því.

Elín Kjartansdóttir.

Skrifað og sent 9. Jan. 2013

Svo gerði ég skreytingar. Hún hafði ákveðið að hafa íslenska fánann á kistunni svo að ekki var þörf fyrir kistuskreytingu en undir lok athafnar er fáninn tekinn af og settur moldarkrans. Ég tók hann að mér. Ég fór og tók allt efnið í hrauninu hennar Finnu, það kom alls ekki annað til greina. Sem betur fór hafði hlánað smávegis ofan af efstu klöppum og hólum svo að mér tókst að finna gott efni.

Moldarkransinn er mosaþúfa sem er krydduð lítillega. Hún virkaði vel. Undir henni er rakur strigi sem var rennt yfir á kistuna.

Gerði líka körfu. Held bara að þetta sé einhver besta karfan sem ég hef gert. Maður veit eiginlega aldrei hvernig þetta verður, maður byrjar bara með þá körfu og það efni sem maður hefur fundið og svo er að sjá hvað verður úr því.

Ég var með smá afgang af greinum sem ég var búin að hreinsa og snyrta og ekki kom til greina að henda neinu svo ég fór með þær í ofnskúffu í félagsheimilið fyrir jarðarförina og kvenfélagskonurnar settu þær á hlaðborðið. Þegar ég vitjaði skúffunnar eftir kaffið voru nokkrar litlar þar eftir og þær fóru í þennan vasa sem ég er með á stofuveggnum og er vanur að fá nýjar greinar þegar ég er í svona stússi í sambandi við jarðarfarir eða gamla spýtujólatréð. Ég bara nennti ekki að grafa upp sortulyng á það fyrir þessi jólin.

84. Jólabréfið 2012

Ég hélt í sakleysi mínu að það væri bæði einfalt og fljótlegt að afrita og líma inn eitt stykki jólabréf, en ónei. Ég hafði sett inn í það nokkrar litlar myndir og það flækti heldur betur málin. Það endaði með því að ég vistaði bréfið upp á nýtt sem jólabréf á blogg, henti svo myndunum út og þá gekk fínt að afrita og líma. Nú set ég svo inn myndirnar á minn venjulega bloggarahátt og þarf ekkert að hugsa um hvað það kosti að prenta þær út. Þar af leiðandi held ég bara að ég hafi þær fleiri og skítt með það þó að einhverjar þeirra hafi birst hér fyrr.

Jólabréf 2012

Nú ætla ég að breyta frá hefðbundnu jólakorti og senda frá okkur yfirlit. Mér finnst gaman og fróðlegt að fá slík bréf og ætla að prófa að semja slíkt sjálf. Eitt af því fyrsta sem bar til tíðinda á árinu var að ég brá mér til Kópaskers til að leika í kvikmynd. Stuttmynd raunar, en það er svo miklu virðulegra að tala um kvikmynd. Þannig stóð á þessu ferðalagi að leikfélagi minn frá því að við lékum í Landsmótinu á Breiðumýri og í Þjóðleikhúsinu hafði samband við mig og bað mig að leika í útskriftarverkefninu hans frá Kvikmyndaskólanum. Þarna á Kópaskeri varð til myndin Engin traffík.

 Þetta var skemmtileg lífsreynsla og gaman að eiga nafnið sitt á svona bíóplakati. Í þessum fyrsta mánuði ársins gerðist svo það almerkilegasta þegar ég eignaðist fimmta ömmubarnið mitt. Fljótlega brá ég mér suður til hennar og við brölluðum sitthvað saman. Má þar líklega helst nefna að ég kenndi henni að dansa Yenka og hún verður áreiðanlega góð í því með tímanum þó að hún hafi steinsofnað í miðri kennslustund.

Í febrúar fór allt á fullt í leikhúsinu þar sem við settum upp Í gegn um tíðina og því fylgdi afar mikil búningavinna. Við notuðum um það bil 328 flíkur og 67 skópör. Ég lék Guðfríði, konu Gísla í gröf og þetta var bráðskemmtilegt og var gerður góður rómur að.

Í mars var minnsta ömmuljósið skírt og fékk nafnið Elín Rut. Já takk, ég á tvær ömmustelpur og þær heita báðar Elín! Ég segi að þetta sé til marks um það ég sé líklega ekki albölvuð við tengdadæturnar, svona að minnsta kosti eitthvað fram yfir skírn. Hér er ég með hópinn minn; Ívan Veigar Ingimundar, Lindu Elínu og Jóhann Smára Kjartansbörn og Elínu Rut og Jakob Ágúst Róbertsbörn.

Í apríl fermdist  fyrsta ömmubarnið, hann Jakob Ágúst í Glerárkirkju á Akureyri

og í júní  fermdist Linda Elín. Hún valdi að fermast hér að Grenjaðarstað þar sem hún hefði verið skírð hér heima í stofu. Þetta gladdi Agnar alveg sérlega mikið þar sem þá þurfti hann ekki að leggja land undir fót.

Seint í apríl fékk Ingimundur lánaðan bílinn minn og það fór ekki vel. Hann slapp þó furðu vel sjálfur og Grettir (hundur Mörtu) var að því er virtist alveg í lagi. Þetta hafði þau leiðindi í för með sér að ég varð að fara á stúfana og finna mér annan vetrar og hestakerrubíl og eftir nokkra leit keypti ég gamlan galloper. Agnar taldi fráleitt að hægt væri að muna svoleiðis nafn og ætlar að kalla hann Lindýhopp. Við erum búin að selja rauða hræið til niðurrifs og fengu færri en vildu. Helsti  vandinn að menn voru ekkert áfjáðir í að borga mikið fyrir hann en þetta er víst dýrindi fyrir fjallakalla.

Í maí var sauðburður að mestu með hefðbundnum hætti. Marta kærasta Ingimundar er hér að sinna honum Matta. Hún styttir honum stundir með því að lesa fyrir hann íslenska mannfræði á pólsku inni við ofninn í eldhúsinu. Allt gekk þetta bærilega.

Í júlí fór ég vestur á Ísafjörð að jarðarför föðurbróður. Gaman var að fá tækifæri til að rölta þar um gamlar slóðir svolitla stund og rifja upp árin sem ég bjó þar. Þaðan lá leiðin að Hvanneyri til að keppa í ULL Í FAT. Þar kepptu að þessu sinni þrjú tveggjamanna lið og verkefnið var að spinna og prjóna tvíþumla vettling.

Skömmu síðar var svo haldið stórt og gott ættarmót í Borgarfirði þar sem ég var dálítið í umsjón og umstangi. Þarna komu saman afkomendur Holtakotasystra en mamma er ein þeirra.

Í ágúst gerðist fátt umtalsvert en í september gerðist fleira en fólk kærði sig um. Skömmu áður en göngur voru fyrirhugaðar brast á veður sem fór afar illa með sauðfé og kostaði það mikla vinnu hjá mjög mörgu fólki og töluvert tjón varð á búfénaði, girðingum og gróðri. Hérna er mynd af safninu sem tókst að finna í fyrstu lotunni og reka til réttar. Þar hjálpuðu til auk annarra, Fríða, Kjartan og Elsa.

Við fórum í réttir í frekar blautu veðri og höfðum okkur til halds og trausts 26 manneskjur á öllum aldri. Elín Rut var yngst og Agnar elstur. Af afkomendum okkar vantaði bara Magnús, Sölva og Lindulín. Allir voru duglegir og fengu sér kakó og kleinur og þrátt fyrir erfiðan aðdraganda varð þetta ágætur dagur.
 Nokkru síðar fóru svo Ingimundur og Fríða í leitir í Þeistareykjalandi og stóðu sig vel. Þegar upp var staðið vantaði okkur ellefu kindur auk þess sem þrjú lömb voru ekki tæk til slátrunar vegna hrakninganna. Þetta telst víst ekki mikið og fellur að mestu leyti innan sjálfsábyrgðar þannig að ekki er búist við miklum bótum í þetta bú. Þó er það ekki fullfrágengið. Hér heima varð líka annars konar tjón, það er að segja í skóginum okkar. Þar brotnaði nokkuð af alaskavíðinum og restin rótslitnaði í stórum stíl. Aðrar plöntur skemmdust minna. Ingimundur og Róbert Stefán eru búnir að taka niður mestallt limgerðið og er talsverður sjónarsviptir að því en það var orðið þónokkurra mannhæða hátt.

Í haust hefur snjóað mun meira en mér finnst hentugt og núna um miðjan desember er enn allt hvítt og harðfrosið.

Í nóvember tókst mér þó að skjótast á milli élja til Egilsstaða til að vera í tveggja ára afmæli. Alveg nauðsynlegt að hitta af og til unga fólkið og leyfa því ekki að gleyma ömmu og afa. Afi komst að vísu ekki með í þetta sinn en ég dvaldi þarna í góðu yfirlæti nokkra daga.

Í sveitinni eru mörg handtökin sem vinna þarf og vel þegið að fá vinnumenn stundum um helgar, ekki síst þegar bóndinn er farinn að eldast. Mikið hefur munað um Ingimund á árinu og ekki er verra þegar Jakob og Ívan koma með honum.

Þetta er meðal þess helsta sem gerðist á árinu og vonandi verða bara engin stórtíðindi nú í desember. Við sendum héðan hlýjar óskir um gleðileg jól og notalega framtíð.

Svo mörg voru þau orð, þetta er semsagt það sem stóð í jólabréfinu. Það heyrir til algerra undantekninga að ég setji svona margar myndir í eina færslu en mér fannst ómögulegt að vera að slíta í sundur jólabréfið/annálinn.
Því má svo bæta við að í árslok gengu loks í gegn kaup okkar á jörðinni af ríkissjóði og er það góð tilfinning.
Að lokum bestu þakkir fyrir samskiptin á nýliðnu ári og óskir um gott líf á nýbyrjuðu.

83. Jólaboð

Ef ekki kemur blogg í hverjum mánuði hið minnsta skal ég hundur heita.

Hér áður var markmiðið að blogga daglega að meðaltali og það gerði ég lengi á gamla blogginu sem ég held að nú sé endanlega dáið og óínáanlegt. Mér finnst það sorglegt og missir fyrir menningarsamfélagið að svo mörg hugverk skuli barasta sisvona þurrkast út, ekki að það hafi verið mikill missir að ýmsu sem á blogcentral var, en sumt var þó alveg þess virði að varðveitast. Kannski er líka stundum missir í að ekki skuli komast hér inn allar bloggfærslurnar sem myndast flesta daga í huga mér en þar er ekki við neinn að sakast nema sjálfa mig og það er ekki gott. Alltaf þægilegra að geta kennt öðrum um.
Uppfært: ég prófaði af rælni að fara inn á gamla bloggið og það gekk! Þannig var það ekki síðast sko.

Hér var jólaboð. Þegar hópurinn er stór er alltaf erfitt að hitta á tíma sem öllum hentar en ég lét þá ráða mestu hvenær yngsta fólkið gæti verið með og það varð fimmtudagurinn 27. Markhópurinn er eiginlega fólkið sem kom alltaf saman hjá mömmu á jóladag en systkinini mín og þeirra afkomendur eru komin út um hvippinn og hvappinn og þeir sem hittast hjá mér um jólin eru oftar að meirihluta afkomendur okkar Agnars. Eins gott að við fórum ekki að reyna að hafa þetta núna um helgina eins og veðrið er búið að láta.

 Hér erum við nöfnurnar.

 Ég lagði á tvö borð í stofunni og þar sitjum við 17 saman og borðum heimareykt hangikjöt að gömlum sveitasið.

 Jóhann Smári og Elín Rut þurfa bæði að átta sig á því að það er ekki alveg víst að þau séu alltaf miðpunktur alheimsins.....

 Ég er ekki frá því að henni gangi það ívið betur eins og er, hvað sem verður síðar meir. Það er alveg snilld að sjá þessa líkamstjáningu unga mannsins þar sem hann segir svo greinilega að HANN eigi áreiðanlega bæði þennan pabba og ömmuróluna og bara svona umhverfið yfirleitt takk fyrir. Verst að henni virðist bara vera nokk sama!

Þetta eru náttúrulega bara snillingar eins og öll ömmubörn eru alltaf.

Þessi vetur ætlar áreiðanlega ekki að fara framhjá án þess að eftir verði tekið. Nú um daginn rigndi um stund og snjórinn sjatnaði aðeins en það sést ekki núna. Norðanhríðin lemur gluggana og svona leit þetta út þegar Agnar var að brasa við að komast að heiman áðan, þarna sést aðeins í efsta hluta veltigrindarinnar og púströrsins á dráttarvélinni eins og verið hefur lengst af í vetur, gerðið og stór hluti girðinga á kafi og undir öllu saman eru endalaus svell. Ákveðið áðan að aflýsa áramótamessunni annað kvöld sem er synd þar sem það er árlegt tækifæri mitt til að syngja þjóðsönginn raddað á fullu blasti. Svo að það sé alveg á hreinu er ég eindreginn fylgismaður þjóðsöngsins og tek ekki í mál að skipta.

Gleðilegt nýtt ár elskurnar mínar og ég set jólabréfið inn á morgun en stefni á að setja inn færslu á gamladagabloggið í dag.

82. Gott mál??

Það var hringt í mig í kvöld frá SÁÁ. Stúlkan sagði að þau væru að safna undirskriftum og spurði hvort ég kannaðist við málið. Ég taldi það en bað hana þó að skýra það til öryggis. Hún sagði að verið væri að fara fram á að tiltekinn hluti áfengisgjalds verði settur í afar gott málefni sem hún tiltók. Segja ekki allir já við slíku? Ég spurði hana hvar ætti þá að skera niður á móti og hún hváði. Jú, ég sagði að væntanlega lægju þessir peningar ekki einhversstaðar ónotaðir, einhverju þarf þá að sleppa í staðinn? Hún hafði greinilega ekki verið búin undir svona spurningu og ég sagði að sjálfsögðu nei. Ég veit mínu viti en ég hef ekki hundsvit á því hvernig best sé að raða niður þeim fjármunum sem eru til skiptanna og veit það vel að fæstum finnst þeir fá það sem þeir "nauðsynlega" þurfa. Við kjósum fólk til þessara verka og ég öfunda þau alls ekki neitt. Ég get vel haft skoðanir á því hvað á að gera eins og allir hinir en ég get ekki tiltekið hverju á þá að sleppa og þar af leiðandi væri það afar óábyrgt að taka þátt í þessu. Ég er til að mynda afar mótfallin niðurskurði í heilbrigðisþjónustu á landsbyggðinni svo dæmi sé tekið.

Verst að ég gleymdi alveg að spyrja hvernig farið er að ef maður segir já. Hvernig er tryggt að ég hafi gefið samþykki mitt ef nafnið mitt fer á plaggið?

Ég er mjög efins um þjóðaratkvæðagreiðslur og undirskriftasafnanir um málefni sem varða fjármál. Viljum við ekki öll borga minna og fá meira? Eða kannski bara flest?

81. Jurtafæði.

Við vorum fleiri á Hrafnagili en við mamma og Jakob, ég set bara yfirleitt ekki mjög margar myndir í hverja færslu. Jakob var nefnilega ekki einn á ferð, litla systir var með í för. Mamman leit af henni um stund.

Það er henni greinilega meðfætt að lifa á því sem landið gefur og njóta hollustunnar af því.
Ég er hrædd um að það séu fleiri en blessuð sauðkindin sem ráðast á skóglendið.

Áhrif birkis: Þvagdrífandi, bólgueyðandi, svitadrífandi, örvar lifrina og hreinsar blóðið. Arnbjörg Jóhannsdóttir.

Tíminn líður og síðast þegar hún var í sveitinni fékk hún sér sem oftar góðan dúr í gamla ömmuvagninum. Hér sýnir hún okkur allar hvítu perlurnar í munninum eftir blundinn.

Hún er farin að ferðast talsvert upp á eigin spýtur. Hér kannar hún aðstæður inni hjá afa,

kom sér síðan fyrir undir rúmi og kynnti sér nautaúrvalið á Hvanneyri.
Verið þið róleg, ég leyfði henni ekki að innbyrða neitt af nautablöðunum en eins og aðrir á hennar aldri er hún viss um að langbesta rannsóknaraðferðin sé að smakka og helst éta upp til agna sem flest. Bara svo sjaldan sem fullorðna fólkið skilur það.
Ég minni á að til að stækka myndirnar smellirðu á þær, "skógar"myndirnar njóta sín betur þannig.

80. Í gamla daga.

Nú er snjóföl á jörðu svo að það er best að blogga um góðviðrisdag í sumar. Ég fór að Hrafnagili og var gamladagafólk.

 Ég var með vitlausu snældu eða vinglu og spann hrosshár. Fyrst er að tæja það niður í svolitla hrúgu. Ég geri það venjulega niður á gólfið en þarna var gola svo ég mátti ekki hafa fallið hátt.

 Svo er að vinda það saman,

 festa vindilinn á nagla á borðinu og spinna.

 Þráðurinn er svo smátt og smátt undinn í rjúpu utan um annað prikið á vinglunni og hér er ég farin að tvinna úr tveimur rjúpum.

Mamma var með halasnældu og ull. Á myndinni er líka kljásteinavefstaður.

 Jakob kom að líta á okkur og var óðara dubbaður upp í viðeigandi klæðnað. 

 Hann kastaði hækjunum og greip exi í staðinn og hóf að höggva í eldinn.

Ýmsar aðferðir reyndar.

Nú er hægt að kynda undir pönnunni.

79. Úr fönn

Nú á föstudaginn smöluðum við og rákum inn allt okkar fé sem heima var og fórum nákvæmlega í gegn um það og merktum við hvað væri á vísum stað og vigtuðum öll lömbin eins og við gerum alltaf á haustin. Niðurstaðan er sú að okkur vantar 3 ær og 7 lömb sem ekkert hefur spurst til og 2 gimbrar sem fundust dauðar skömmu eftir hvellinn. Þetta eru 6,2 % af því fé sem hér var í vor. Það er vel hægt að vonast eftir að eitthvað skili sér enn, en líkurnar minnka vissulega með hverjum deginum. Staðan hér er alls ekki svo slæm miðað við marga aðra bæi en ein er hver ein og lakast að vita að kindur eru að dragast upp í sköflum einhverstaðar og einhversstaðar. Það verður að líkindum óskemmtilegt að fara um afréttinn þegar snjóa leysir næsta vor.

 Þetta er gimbrin sem fannst þegar verið var að tryggja aðhaldsgirðinguna í fyrstu leitum, henni þótti óviðfeldið þegar var verið að reyna að setja niður girðingastaur í skaflinn nákvæmlega þar sem hún var svo að hún þaut burtu um leið og losað var um snjóinn með skóflu. Náðist nú samt greyið.

 Þessi mátti dúsa lengur. Núna á miðvikudaginn, 16 dögum eftir að veðrið var verst var hann grafinn upp úr holu en þar voru ásamt honum þrjár kindur dauðar. Hann er vel sprækur núna en manni finnst hann lítið vera annað en horn og ull. Hann var 23 kíló en meðalvigt allra lambanna var 38,5 kíló þannig að ekki er ósennilegt að þriðjungur hans hafi beinlínis horfið. Að kvöldi þessa sama miðvikudags fengum við annan lambhrút sem er svipaður að þyngd og greinilega búinn að dúsa jafn lengi í fönn en hann var svo ráðvilltur greyið að hann þaut beint út í myrkrið þegar átti að afhenda hann hér á hlaðinu og kom ekki í leitirnar aftur fyrr en smalað var á næsta bæ í gær. Hann missti því af vigtun og má líklega einu gilda. Þessir tveir fá að lifa árið í viðbót enda ónothæfar afurðir eins og það heitir.

Þessi var hins vegar líklegast aldrei föst í snjó, þetta er forystuærin hún Flekka en henni hentaði ekki að vera samferða stærsta hópnum heim í réttirnar en kom bara á eigin vegum skömmu síðar og lét eins og ekkert væri.

Uppfært samdægurs:

Áðan var okkur færður þessi lambhrútur sem fannst í gær. Ekki gott að segja hvort hann var grafinn upp eða slapp sjálfur en augljóst að hann hefur verið í fönn fram undir þetta og ekki einsamall því að búið er að éta af honum ull á báðum hliðum og að framan. Ótrúlega vel á sig kominn greyið og ákaflega velkominn því að hann er af eðalættum eins og kannski fleiri lömb hér ef marka má orð bóndans.

Með honum í för var merki úr dauðri á sem fannst líka í gær þannig að þar með vitum við um þrjú dauð og 8 sem vantar fregnir af.